2011-08-26

Zarządzanie flotą widlaków

Rozwiązania technologiczne i informatyczne wspomagające funkcjonowanie floty wózków widłowych stają się dla ich gospodarzy czymś oczywistym. Są wprawdzie wyjątki od tej reguły, jednak zasadniczo trudno znaleźć zdecydowanych przeciwników upowszechniania tego rodzaju systemów. A są to rozwiązania dwojakiego typu.

Z jednej strony, wspomagają one flotowców, pozwalają optymalnie planować prace, zapewniając przy tym pełną mobilność samych widlaków, a ostatecznie pozwalają generować odpowiednią dokumentację. Z drugiej strony, do dyspozycji jest cały szereg systemów usprawniających obsługę samych maszyn i zwiększających bezpieczeństwo ich użytkowania. Specjaliści wymieniają w tym przypadku trzy kluczowe słowa: dostęp, informacje oraz wypadek.

Przykładem firmy, która wprowadziła u siebie niedawno system ISM, jest Jungheinrich. Wspomaga on osoby zarządzające parkiem maszynowym w kierowaniu i analizowaniu pracy wózków widłowych. Zastosowanie tego systemu pozwala na rejestrację sposobów wykorzystania sprzętu, analizę obciążenia floty wózków widłowych oraz optymalizację kosztów eksploatacji. System ogranicza nieuprawnione użycie sprzętu przez osoby do tego niepowołane, reguluje ściśle czas użycia sprzętu i dedykuje odpowiednie wózki do wykonania określonych czynności w magazynie. Ponadto rejestruje uszkodzenia mechaniczne wózków, natychmiast identyfikując winnego operatora i przyczyniając się tym samym do większej odpowiedzialności pracowników za oddany im do dyspozycji sprzęt. Jak to działa? By uruchomić wózek, niezbędna jest chipowa karta transmisyjna przypisana konkretnemu pracownikowi. Moduł ISM składa się z wyświetlacza LCD i dwóch przycisków funkcyjnych. W wózku zainstalowano rejestrator uderzeń, który wyposażony jest w czujniki wstrząsów dla pionowego i poziomego przyspieszenia oraz który potrafi zidentyfikować siłę (lekkie, średnie, mocne) i płaszczyznę uderzenia. W zależności od typu uderzenia rejestrator wyświetla odpowiedni komunikat, a ponadto załącza jazdę ślimaczą i w razie potrzeby wyłącza wózek (ponownie wózek może uruchomić tylko osoba do tego upoważniona). W zależności od miejsca zastosowania maszyn ich użytkownik może wybrać cztery poziomy zarządzania flotą. Najprostszy zapewnia jedynie kontrolę dostępu do niej. Drugi poziom wzbogaca tę funkcję o uzyskanie danych na temat pracy wózka (identyfikacja operatora i jego czasu pracy). Transmisja danych odbywa się za pomocą nośnika. Poza dotychczas wymienionymi aplikacjami zastosowano także tzw. wykrywacz uderzeń, z którego przekazywanie danych może odbywać się droga radiową. W wersji najbogatszej znacznie wzbogacono np. listę danych o wykorzystaniu sprzętu. Również w tej najbardziej zaawansowanej wersji transmisja danych odbywa się drogą radiową do komputera bazowego, gdzie można poddać je szczegółowej analizie. Dzięki specjalnemu oprogramowaniu można generować różnego rodzaju sprawozdania (np. w postaci tabel i wykresów).

Report i FleetManager           
Kolejnym przykładem firmy, która oferuje system wspomagający zarządzanie wózkami, jest Still. Still Report to specjalny internetowy serwis z indywidualnym dostępem do konta. Serwis umożliwia 24-godzinne zarządzanie flotą wózków widłowych (praktycznie z dowolnego miejsca na świecie), kontrolę ich stanu, planowanie przeglądów oraz badań UDT (natychmiastowe sprawdzanie daty ważności badań; elektroniczne kopie historii serwisowej i historii wózków; deklaracje zgodności; zestawienie wykonanych prac; protokoły naprawcze; protokoły serwisowe). Po zalogowaniu na stronę internetową widoczny jest podgląd floty i jej dane, koszty oraz aktualny stan wykonania okresowych przeglądów wózków. W przypadku wynajmu danej maszyny w systemie pojawi się wiadomość, kiedy dzierżawa się kończy. Program dostępny jest w trzech wersjach: Essential, Classic oraz Pro i ma trzy poziomy: organizacji, analizy i optymalizacji.

System informacji z zakresu parku maszyn jest elementem FleetManagera. Daje możliwość sporządzania różnych profili zastosowania i użytkowania wózków oraz wczesnego identyfikowania niewykorzystanych potencjałów ich zagospodarowywania. Optymalizuje dobór określonego wózka do danego miejsca pracy, wpływa też na ograniczenie liczby wypadków i zarazem zwiększenie poziomu bezpieczeństwa pracy. Wózki zaopatrywane są w system czujników zapobiegających  zdarzeniom kolizyjnym, jak również zostają zabezpieczone przed korzystaniem z nich przez osoby niepowołane (operatorzy mają własne klucze identyfikacyjne). Pozwala to też przyporządkować konkretne, mające w danym miejscu zdarzenia do danego operatora.
– Zalety tego systemu są szczególnie dobrze widoczne wszędzie tam, gdzie występują częste rotacje, a jeden wózek ma kilku operatorów. Chodzi m.in. o motywowanie pracowników do zachowania odpowiednich zasad związanych z bezpieczną eksploatacją maszyn, celem zapobiegania wypadkom – podkreśla Krzysztof Żak z firmy Still. Podobne rozwiązania ma też będąca w tej samej grupie producenckiej (KION) marka Linde.

Powierzyć sprawę fachowcom
Zarówno Jungheinrich jak i Still oferują też kompleksowe rozwiązania związane z zarządzaniem flotą widlaków. Podobnie zresztą jak np. Zeppelin Polska, dystrybutor i serwisant maszyn marki Hyster, a także Toyota Material Handling (wózki Toyota i BT) czy Forklift (CAT) oraz Emtor (Yale). Zaletą takich ofert jest to, iż ich systemowa forma praktycznie „zwalnia” posiadacza wózków od zajmowania się nimi, a całość zadań przejmuje dostawca wózków. W przypadku Zeppelin Polska zarządzanie flotą wózków u klienta obejmuje m.in. wynajem długoterminowy wraz z ubezpieczeniem wózków wynajętych, jak również kompleksową obsługę serwisową (wymiana opon, baterii itp.), a nawet dostawy paliwa (ON, gaz płynny). Zarządzający flotą bierze „na siebie” kwestie związane z monitorowaniem przebiegów maszyn i rozliczeniami szkód, jak również przejmuje organizację ewentualnej dostawy dodatkowych maszyn w sytuacji, gdy dochodzi do spiętrzenia prac transportowych, a wzbogacenie floty staje się wówczas niezbędne.
Podobny zakres mają rozwiązania oferowane przez Toyota Material Handling. Ich zakres obejmuje funkcje począwszy od optymalizacji floty, a na szczegółowej obsłudze bieżącej skończywszy. Jak podkreślają sami zainteresowani, rozwiązania stworzono po to, by spełniać oczekiwania finansowe i operacyjne klientów oraz eliminować ryzyko związane z posiadaniem sprzętu na własność.
Coraz więcej firm decyduje się również na typowy outsourcing (zleceniodawca powierza wyspecjalizowanym podmiotom zewnętrznym wykonywanie zadań związanych z utrzymaniem i eksploatacją pojazdów transportu wewnętrznego). Szacuje się, że z jakiejś formy wynajmu bądź z outsourcingu korzysta w Polsce 3-5 tys. firm. Umowy outsourcingu podpisywane są zazwyczaj na dłuższy czas (nawet na kilka lat), a całość spraw związanych z eksploatacją maszyn w danej firmie powierzona jest podmiotowi zewnętrznemu.

A może samemu?
W zarządzaniu flotą mogą pomóc również oferowane na rynku systemy montowane na poszczególnych widlakach. To np. Elokon ECS – Elektroniczny Rejestrator Pracy wózka widłowego. Pomaga on monitorować pracę operatorów i poprawiać wydajność sprzętu. Składa się z trzech podstawowych elementów: rejestratora pracy (montowanego na wózku), transpondera (elektronicznego identyfikatora operatora), jak również z odpowiedniego oprogramowania. Rejestrator pozwala zapisywać informacje o zdarzeniach mających miejsce na danym wózku. W standardowej konfiguracji ECS zapisuje podstawowe informacje: czas i datę włączenia i wyłączenia zasilania, czas i datę zameldowania i odmeldowania operatora oraz jego numer identyfikacyjny. Rejestruje ponadto takie parametry pracy pojazdu jak: temperatura silnika, poziom ciśnienia oleju, wartość napięcia zasilania lub napięcia akumulatora (dotyczy pojazdów elektrycznych), siła uderzeń; wykrywanie przekroczenia maksymalnego udźwigu i zliczanie przewożonych palet (opcja FLS). Pozwala zapisać 8-28 tys. kompletnych zdarzeń, a zapis może być długotrwale przechowywany w pamięci rejestratora. Jednak sama rejestracja to nie wszystko. Istotą systemu jest bowiem możliwość dokonania analizy sygnałów i informacji przychodzących do rejestratora. Można zatem zaprogramować sygnalizowanie przekroczenia granicznych wartości konkretnego parametru (np. dotyczących udźwigu czy siły uderzeń). Możliwe jest także opóźnienie rozpoczęcia rejestracji, a także przeprowadzanie rejestracji stanu wybranego wejścia co określony czas pracy urządzenia. ECS pozwala nawet unieruchomić wózek, jeśli któryś z zadanych parametrów zostaje rażąco przekroczony in plus lub in minus. Unieruchomienie pojazdu potrwa do czasu odblokowania go przez osobę do tego uprawnioną.
Transponder ECS jest elementem kontroli dostępu. Każdy użytkownik wózka ma w transponderze zapisany indywidualny kod identyfikacyjny. System dopuszcza do pracy tylko te osoby, których numer zapisany jest w pamięci rejestratora. Każdemu operatorowi można nadać uprawnienia do obsługi tylko określonych urządzeń i np. w określonych godzinach pracy. 
Od strony organizacyjnej bardzo przydatnym narzędziem może okazać się natomiast Logifact FCS, rozwiązanie pomocne w sterowaniu transportem wewnętrznym (wózkami widłowymi) w obrębie magazynu, zarządzaniem centrum dystrybucyjnego lub zakładu produkcyjnego. Odwzorowuje system transportu wewnętrznego (sieć transportowa, środki transportu, przydział środków do dróg transportowych itp.) w obrębie magazynu lub zakładu; automatycznie dobiera optymalny wózek do danych zadań (możliwość nadawania statusu priorytetu konkretnym zadaniom). A ponadto, podobnie jak rozwiązania opisywane wcześniej, natychmiast rejestruje operacje wykonywane przez operatorów wózków, aktualizując tym samym dane np. o położeniu jednostek ładunkowych. Daje też pełną informację o czasie pracy operatorów wózków i ich wydajności, stanowiąc często podstawę do ustalania zasad wynagradzania.

Tekst i fotografie: Michał Adam